Mariusz Zaruski
patron MDK

Mariusz Zaruski urodził się 31 stycznia 1867 r. w Dumanowie na Podolu w Zaborze rosyjskim. Po ukończeniu gimnazjum w Kamieńcu Podolskim wstąpił na wydział fizyczno - matematyczny Uniwersytetu w Odessie. Jednocześnie w charakterze zwykłego marynarza wstąpił do rosyjskiej floty handlowej, pływając na statkach przeworzących towary w rejonie Morza Czarnego, Śródziemnego oraz na dalekim wschodzie. W czasie studiów, jako działacz i przywódca Towarzystwa Gimnastycznego "SOKÓŁ", realizującym także program niepodległościowy, został z 1984 r. aresztowany, a następnie zesłany na Daleką Północ Rosji, do guberni archangielskiej. Na zesłaniu ukończył szkołę morską i uzyskał zezwolenie na wstąpienie do służby morskiej. Pływał na brygu "Dzierżawa", a potem już jako kapitan na szkunerze "Nadzieja". Po powrocie z zesłania zamieszkał w Krakowie, gdzie ożenił się i ukończył Akademię Sztuk Pięknych. W 1904 r. państwo Zaruscy przenieśli się do Zakopanego. W Zakopanem Zaruski stał się niebawem jednym z najczynniejszych taterników i narciarzy; dokonał wielu pierwszych wejść zimowych (Granty, Rohacze, Kozi Wierch, Zamarła Turnia). W 1909 r. założył Tatrzańskie Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe (TOPR) i objął w nim funkcję naczelnika. Po wybuchu wojny w 1914 r., posłuszny patriotycznemu wezwaniu, zaciągnął się do Zakopiańskiej Kompanii Strzelców, walczył w Legionach Polskich J. Piłsudskiego, a następnie w Wojsku Polskim, stopniowo awansując i dochodząc do stopnia generała brygady. Za zasługi bojowe został odznaczony krzyżem Virtuti Militari, Krzyżem Walecznych, Orederem Odrodzenia Polski i wieloma odznaczeniami legionowymi. W 1923 r. po odzyskaniu niepodległości przez Polskę otrzymał rangę Generała Wojsk Polskich. W 1926 r. przeszedł na emeryturę, oddając się swemu pierszemu powołaniu, jakim było żeglastwo. Był starostą morskim w Pucku. Wykazywał się też wielką aktywnością przy popularyzacji spraw morskich i umacnianiu Polski na morzu. Działał w Komitecie Floty Narodowej, oddając się pracy społecznej. Inicjował zbiórki pieniężne na budowę floty morskiej (ze składek zebranych wśród społeczeństwa został zakupiony m.in. "Dar Pomorza", a także żaglowiec "Zawisza Czarny", na którym w 1935r. Mariusz Zaruski został Kapitanem). Organizował szkolenia żeglarskie, pełnił funkcję Komandora Yacht-Klubu. Dzieje swej służby w marynarce handlowej M.Zaruski, zawarł w utworach takich jak: "Sonety morskie", "Sonety północne", "Na morzach dalekich". Wydał podręcznik "Współczesna żegluga morska" jak również inne książki poruszające tematykę żeglarską m.in. "Na skrzydłach jachtów", "Wśród wichrów i fal", "Z harcerzami na Zawiszy Czarnym". Podczas II wojny światowej został przymusowo deportowany do ZSRR i zmarł w kwietniu 1941r. w Chersoniu niedaleko Odessy.